İSTANBUL: Yaşanacak bir kent olmaktan giderek uzaklaşmış; doğal güzelliklerinin ırzına çoktan geçilmiş, yeşil alanları beton ve rant uğruna adım adım tüketilmiş; taşıma kapasitesi, altyapısı ve doğal dengesi hesaba katılmadan milyonlarca insanın üst üste yığıldığı devasa bir kent...
Normal koşullarda çok daha sınırlı bir nüfusun yaşayabileceği bir coğrafyada yaklaşık 16 milyon insan yaşıyor. Dere yataklarının çevresine ve taşkın riski bulunan bölgelere yapılar dikilmiş; toprağın yağmur suyunu emebileceği alanların önemli bölümü asfalt, beton ve binalarla kaplanmış durumda. Üstelik Türkiye'nin finansının, ticaretinin, sanayisinin, hizmet sektörünün ve nüfusunun olağanüstü büyük bir bölümü de aynı kente yığılmış durumda.
İstanbul artık yalnızca bir şehir değildir. Türkiye'nin yıllardır biriktirdiği plansızlığın, merkeziyetçiliğin, nüfus yığılmasının, betonlaşmanın ve rant ekonomisinin devasa bir laboratuvarıdır.
Bütün bunları yalnızca AKP dönemine bağlamak da tarihsel gerçeği fazlasıyla basitleştirmek olur. İstanbul'un çarpık kentleşmesinin tarihi AKP'den çok daha eskidir. Ancak uzun yıllardır ülkeyi yöneten AKP iktidarı döneminde de İstanbul üzerindeki yapılaşma, mega projeler, imar kararları ve kentsel rant tartışmaları devam etti. Yerel yönetimlerin farklı dönemlerde ve farklı siyasi partilerin elinde yaptığı hatalar da bu tablonun dışında değildir.
Çünkü mesele bir partiden daha büyüktür.
Mesele bir yönetim kültürüdür.
Bilimin yerine kurnazlığın, şehir planlamasının yerine kısa vadeli hesabın, doğanın yerine betonun, kamu yararının yerine rantın, liyakatin yerine ilişkinin konulduğu bir ülkede felaket dediğimiz şey bazen yalnızca felaket değildir.
Yağmur doğaldır.
Sel doğal olabilir.
Fakat aynı yağmurun bir şehri felakete çevirmesi her zaman yalnızca doğanın eseri değildir.
Dere yatağına bina yaparsanız, su bir gün yatağını hatırlar.
Toprağı betonla boğarsanız, yağmurun gideceği yeri ortadan kaldırırsınız.
Yeşil alanları yok ederseniz, şehrin doğal süngerlerini yok edersiniz.
Milyonlarca insanı, binlerce şirketi, fabrikayı, finans kuruluşunu ve ekonomik faaliyeti aynı metropole yığarsanız, yalnızca nüfus yoğunluğu yaratmazsınız; afet riskini de yoğunlaştırırsınız.
Sonra yağmur yağar.
Arabalar sürüklenir.
Evleri ve işyerlerini su basar.
İnsanlar mahsur kalır.
Ve televizyonlarda yeniden aynı kelime belirir:
“Felaket.”
Oysa bazen felaket gökten inmemiştir.
Felaket yıllarca inşa edilmiştir.
DAF'IN YILLARDIR ANLATMAYA ÇALIŞTIĞI MESELE TAM DA BUDUR
Dünya Anarko Federasyonu'nun yazılarında tekrar tekrar, neredeyse yırtınırcasına anlatmaya çalıştığı temel meselelerden biri şudur:
Bir toplumun niteliği değişmeden yalnızca devletin adını, bayrağını, yöneticisini veya ideolojisini değiştirmek insanlığı kurtarmaz.
Bir devlet hangi ulvi amaçla kurulursa kurulsun; onu oluşturan toplum yüksek bir etik bilinç, eleştirel düşünce, bilimsel akıl, sorumluluk duygusu ve gelecek kuşakların fiziksel ve zihinsel sağlığını önemseyen bir kültür geliştiremiyorsa, devlet giderek bir çözüm olmaktan çıkar ve başka bir problemin üreticisine dönüşür.
İster kapitalist devlet kurun.
İster sosyalist devlet kurun.
İster muhafazakâr.
İster liberal.
İster milliyetçi.
İster dinî.
İster seküler.
İsterseniz anayasasının ilk sayfasına dünyanın en güzel özgürlük cümlelerini yazın.
İnsanın niteliği değişmiyorsa tabelanın değişmesi yetmez.
Çünkü devlet gökten inen metafizik bir varlık değildir.
Devleti insanlar oluşturur.
Bürokrat insandır.
Belediye başkanı insandır.
Müteahhit insandır.
Mühendis insandır.
Hâkim insandır.
Polis insandır.
İş insanı insandır.
Seçmen insandır.
Ve eğer bütün bu sistemin içerisindeki insan davranışını belirleyen kültür; “Ben buradan ne kazanırım?”, “Bana dokunmayan yılan bin yaşasın”, “Bir yolunu buluruz”, “Tanıdığımız var”, “Kim kontrol edecek?” anlayışına teslim olmuşsa dünyanın en mükemmel anayasasını getirseniz bile o sistem zaman içerisinde yozlaşmaya başlar.
İşte DAF'ın devlet eleştirisinin merkezinde bu vardır.
Sorun yalnızca devlet değildir; devleti tekrar tekrar üreten insan ve toplum modelidir.
Bugün devleti yıkıp yarın aynı ahlaki zaaflara, aynı açgözlülüğe, aynı cehalete, aynı güç tutkusuna ve aynı çıkar ilişkilerine sahip insanlarla başka bir sistem kurarsanız, eski düzen farklı bir isim altında yeniden doğar.
Bu nedenle gerçek devrim yalnızca sarayları, parlamentoları veya kurumları değiştirmek değildir.
Gerçek devrim aynı zamanda insanın kendisini değiştirmesidir.
Bilimsel eğitim...
Eleştirel düşünce...
Doğaya saygı...
Toplumsal sorumluluk...
Dayanışma...
Liyakat...
Etik bilinç...
Sağlıklı kuşakların yetiştirilmesi...
Bunlar olmadan hiçbir ideoloji insanlığı otomatik olarak kurtaramaz.
Çünkü ahlaken çökmüş bir toplumun elinde kapitalizm sömürüye dönüşebilir.
Sosyalizm bürokratik tahakküme dönüşebilir.
Din istismara dönüşebilir.
Milliyetçilik düşmanlığa dönüşebilir.
Ve hatta özgürlük adına kurulmuş bir yapı bile yeni bir iktidar mekanizmasına dönüşebilir.
İdeolojilerin kaderini sonunda onları uygulayan insanların niteliği belirler.
İstanbul'un üzerine yağan yağmur bize yalnızca altyapının durumunu göstermiyor.
Bize başka bir şeyi daha gösteriyor:
Bir uygarlığın doğayla, şehirle, bilimle ve gelecek kuşaklarla nasıl ilişki kurduğunu...
Çünkü doğa siyasi slogan dinlemez.
Su parti rozeti taşımaz.
Dere seçim sonucu beklemez.
Yerçekimi ideoloji tanımaz.
Suyun önüne ne kadar beton dökerseniz dökün, su sonunda kendisine bir yol bulur.
Belki İstanbul'un bize verdiği en sert ders de budur.
Doğayı kandıramazsınız.
Bilimi kandıramazsınız.
Ve gerçekliği sonsuza kadar propaganda ile örtemezsiniz.
Bir gün yağmur yağar ve yıllardır halının altına süpürdüğünüz bütün yanlışlar suyun üzerinde yeniden yüzeye çıkar.
ON THE RECENT FLOOD DISASTER...
ISTANBUL: A city increasingly ceasing to be a place fit to live in; a city whose natural beauty has long been violated, whose green spaces have been consumed step by step for the sake of concrete and profit, and where millions of people have been crammed together without regard for its carrying capacity, infrastructure, or ecological balance...
Nearly 16 million people live in a geography that, under normal conditions, should sustain a far more limited population. Buildings have been erected around stream beds and in areas exposed to flood risk, while vast portions of the land that should absorb rainwater have been covered with asphalt, concrete, and buildings. At the same time, an extraordinary share of Türkiye's finance, commerce, industry, service sector, and population has been concentrated in this single city.
Istanbul is no longer merely a city. It has become a gigantic laboratory of Türkiye's accumulated failures in planning, centralization, population concentration, concrete-driven urbanization, and an economy built around land speculation and urban rent.
It would also be a gross oversimplification of historical reality to attribute all of this solely to the AKP era. Istanbul's distorted and unplanned urbanization began long before the AKP came to power. Yet during the long years of AKP rule, construction pressure, mega-projects, zoning decisions, and controversies over urban development and land profits have continued. Nor can the mistakes made by local administrations, under different political parties and at different periods, be excluded from this picture.
Because the issue is bigger than any single political party.
The issue is a culture of governance.
In a country where cunning replaces science, short-term calculation replaces urban planning, concrete replaces nature, private profit replaces the public interest, and personal connections replace merit, what we call a disaster is sometimes not merely a disaster.
Rain is natural.
Flooding can be natural.
But when the same rainfall turns an entire city into a disaster zone, that is not always the work of nature alone.
Build on a stream bed, and one day the water will remember its course.
Suffocate the soil beneath concrete, and you eliminate the places where rainwater can go.
Destroy green spaces, and you destroy the city's natural sponges.
Concentrate millions of people, thousands of companies, factories, financial institutions, and economic activities within the same metropolis, and you do not merely concentrate population; you concentrate disaster risk as well.
Then the rain comes.
Cars are swept away.
Homes and businesses are flooded.
People become trapped.
And once again, the same word appears on television:
“Disaster.”
Yet sometimes the disaster did not fall from the sky.
The disaster was built over decades.
THIS IS EXACTLY WHAT DAF HAS BEEN TRYING TO EXPLAIN FOR YEARS
One of the fundamental points that the World Anarcho Federation has repeatedly—almost desperately—tried to make in its writings is this:
Humanity cannot be saved simply by changing the name, flag, rulers, or ideology of the state while the character and quality of society itself remain unchanged.
No matter how noble the ideals upon which a state is founded, if the society that constitutes it cannot develop a culture of strong ethical awareness, critical thinking, scientific reason, responsibility, and concern for the physical and mental well-being of future generations, the state gradually ceases to be a solution and becomes the producer of yet another problem.
Build a capitalist state.
Build a socialist state.
Make it conservative.
Make it liberal.
Make it nationalist.
Make it religious.
Make it secular.
Write the most beautiful declarations of freedom in the world on the first page of its constitution if you wish.
If the quality of human beings does not change, changing the sign above the door is not enough.
Because the state is not some metaphysical entity descending from the heavens.
Human beings create the state.
The bureaucrat is human.
The mayor is human.
The contractor is human.
The engineer is human.
The judge is human.
The police officer is human.
The businessperson is human.
The voter is human.
And if the culture governing human behavior throughout this entire system has surrendered to attitudes such as, “What can I gain from this?”, “As long as it doesn't affect me, I don't care,” “We'll find a way around it,” “We know someone,” and “Who's going to check anyway?”, then even if you introduce the most perfect constitution imaginable, that system will eventually begin to decay.
This lies at the heart of DAF's critique of the state.
The problem is not merely the state; it is the model of human being and society that reproduces the state again and again.
If you destroy the state today and tomorrow construct another system with people carrying the same moral weaknesses, the same greed, the same ignorance, the same lust for power, and the same networks of self-interest, the old order will simply be reborn under a different name.
For this reason, genuine revolution is not merely about changing palaces, parliaments, or institutions.
Genuine revolution also means transforming the human being.
Scientific education...
Critical thinking...
Respect for nature...
Social responsibility...
Solidarity...
Merit...
Ethical awareness...
Raising healthy future generations...
Without these, no ideology can automatically save humanity.
Because in the hands of a morally degraded society, capitalism can turn into exploitation.
Socialism can turn into bureaucratic domination.
Religion can turn into exploitation and abuse.
Nationalism can turn into hostility.
And even a system founded in the name of freedom can eventually become a new mechanism of power and domination.
The fate of ideologies is ultimately determined by the quality of the people who put them into practice.
The rain falling over Istanbul does not merely reveal the condition of the city's infrastructure.
It reveals something else as well:
How a civilization relates to nature, to its cities, to science, and to future generations...
Because nature does not listen to political slogans.
Water does not wear a party badge.
A stream does not wait for election results.
Gravity recognizes no ideology.
No matter how much concrete you pour in the path of water, water will eventually find a way through.
Perhaps this is the harshest lesson Istanbul is teaching us.
You cannot deceive nature.
You cannot deceive science.
And you cannot conceal reality beneath propaganda forever.
One day the rain comes, and all the failures you have swept under the carpet for years rise back to the surface—floating on the water.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder